Vandaag een rubriek ter nagedachtenis aan Ignaas Vandemeulebroucke die op 25 augustus op 84-jarige leeftijd overleed en Piet H. van der Laan die ons twee weken geleden, op 28 september, op 87-jarige leeftijd, ontviel. Beiden zal ik voor het eerst hebben ontmoet op een van de Open Friese oploskampioenschappen (OFOK), die in de periode 1980-1995 door Jouwert Turkstra in Leeuwarden worden georganiseerd. Toernooien in het oplossen van schaakproblemen zijn er vóór 1980 nog nauwelijks, het OFOK blijkt een vroege trendsetter, een nationaal kampioenschap in Nederland is er pas vanaf de jaren negentig, in België ook, beide toernooien worden daarna wel vrijwel jaarlijks gehouden en inmiddels is de 25e editie van zowel OBOK als ONOK in voorbereiding.
Piet van der Laan is in het begin van de OFOK-periode betrokken bij de organisatie en helpt in ieder geval in 1982 en 1983 mee aan een soepel verloop van het kampioenschap, Ignaas Vandemeulebroucke staat aan het hoofd van een Vlaamse delegatie die zorgt dat er op het OFOK in 1990 en 1991 sprake is van een van een internationaal deelnemersveld en is daarna de drijvende kracht bij de organisatie van de reeds aangehaalde OBOK-serie. Beiden zullen worden herinnerd als ware liefhebber van schaakproblemen, een vermeldenswaardige parallel daarbij is nog dat beiden 'helpmat' als hun meest favoriete genre bestempelen.


Als o
pgave 3499 koos ik onderstaand helpmat in 3 zetten van Ignaas Vandemeulebroucke (2e BV Probleemblad 1988).


Omdat g7 gedekt moet worden moet het paard van a7 vast naar f5, in combinatie met de dame op g5 in de penning is dat mat. Er is maar één route voor de dame en die bepaalt tevens de route voor het paard: 1.Da5+ Pb5 2.Dxd2+ Pd4 3.Dg5+ Pf5#.


Piet H. van der Laan (vroeger Sneek, later Ysbrechtum en tenslotte Zuidlaren) is als oplosser onlosmakelijk met deze schaakrubriek verbonden. Al in de jaren zestig van de vorige eeuw begint hij zijn oplossingen van het wekelijkse schaakprobleem in te sturen, in de eerste deccennia overigens nog niet zo trouw als later. Op de aan de wekelijkse opgave verbonden ladderwedstrijd is P. Hofstra uit Berlikum in 1990 de eerste die 14 bestijgingen voltooit, Piet van der Laan volgt in 1994, als hij vervolgens boven het puntentotaal van Hofstra gekomen is, heeft hij het record, de ladder van 24 augustus jl. vermeldt de hoogte waarop hij het record uiteindelijk heeft gezet: 28 bestijgingen en 246 punten.

Aan componeren heeft Piet zich niet vaak gewaagd, uit de mij beschikbare databases komen drie publicaties te voorschijn. Daaronder een tweezet die samen met Jouwert Turkstra gemaakt is (Friesch Dagblad 1968) en het volgende probleem.

Piet H. van der Laan
Probleemblad 1969



Helpmat in 3 zetten (2 oplossingen)

Dat beide oplossingen eindigen met dezelfde matzet is een minpuntje, maar het verdere spel is interessant. De witte loper moet naar c5 of e1, het zwarte stuk dat op g1 door promotie ontstaat zal op weg naar a3 of a5 ook voor een van die twee velden kiezen, op basis daarvan komen de juiste zetten in beeld, tussendoor moet de witte koning dan nog wel een zet hebben om de diagonaal c2-h7 vrij te maken: 1.g1D Lc5 2.De1 Kd4! 3.Da5 Lc2# en 1.g1L Le1 2.Lc5 Ke2! 3.La3 Lc2#.
Zeker geen compositie dus op basis waarvan ik iemand zou adviseren om er mee op te houden, toch was er tot vandaag maar één opvolger, een helpmat in 4 zetten dat in 1979 in het Britse 'The Problemist' werd gepubliceerd.
Uit de correspondentie met Piet was me van activiteit op het gebied van componeren misschien nog wel nooit iets opgevallen. Tot begin juli van dit jaar.
Die check in de databases deed ik namelijk naar aanleiding van een brief van Piet, gedateerd op 4 juli. Daarin geeft hij eerst, zoals altijd, zijn oplossingen, vervolgens is daar echter een eigen compositie, het is mogelijk pas de vierde van zijn leven, bijna 30 jaar na de vorige. Het betreft, uiteraard, een helpmat. Als tekst boven het diagram, bij eventuele publicatie, krijg ik 'opgedragen aan Mineke Doedens' aangereikt.
Helaas wordt de test met de computer die ik uitvoer de stelling fataal: naast de bedoelde zettenreeks zijn er andere oplossingen. Hoewel ik goede mogelijkheden zie om het probleem te redden, besluit ik om er niet gelijk in om te gaan fietsen en koppel ik, in een mail naar zoon Harry op 17 juli, eerst de bevindingen van de computer maar eens terug, en ... daar blijft het vervolgens bij.

Tot vandaag dan. Want het probleem bleek inderdaad eenvoudig te repareren, het resultaat is de nieuwe opgave voor vandaag. Piet en zijn vrouw waren 'al bijna 62 jaar' samen maak ik uit de rouwkaart op, het was aan haar dat hij het in juli gestuurde helpmatje wilde opdragen.

Opgave 3503
Piet H. van der Laan en Dolf Wissmann

Eerste Plaatsing
opgedragen aan Mineke Doedens

Helpmat in 4 zetten. Zwart begint en helpt mee aan de matstand van zijn eigen koning.

Oplossing (5 punten) voor 8 november naar:

Dolf Wissmann

Dirk Boutsstraat 53-b

8932 CP Leeuwarden

Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.